સાહિબ, સાચી સંગત દેજો.
પડછાયાની જેમ અમારી પડખે પળપળ રહેજો.
ક્યાં ક્યારે ને કેમ ઊગીએ એ પીડા છે મોટી,
સાચો ઘાટ ઘડે સૌ એવી આપો સ્હેજ હથોટી,
હાથ અને હૈયું લંબાવી એમ ગોદમાં લેજો.
સાહિબ, સાચી સંગત દેજો.
ડગલે પગલે પગમાં આખા રસ્તાઓ અટવાતા,
વરસાદી વાદળના અમને અર્થ નથી સમજાતા !
ભીનપવરણું ઝરણું થઈને રગરગમાં જઈ વહેજો.
સાહિબ, સાચી સંગત દેજો.
-નીતિન વડગામા
કવિએ અહીં બે ગઝલની પંક્તિઓ ક્રમશઃ જોડીને એક નવી ગઝલ લખી છે.
ગઝલ ક્ષેત્રે આ પ્રકારના પ્રયોગો ખૂબ ઓછા થયા હોય એમ જોવા મળે છે.
બંને ગઝલો પોતાની આગવી છટામાં આગળ વધે છે અને એકબીજી સાથે
મળી એક નિરાળું રૂપ ધારણ કરી એક સ-રસ સાંગોપાંગ ગઝલમાં પરીણમે છે-
ક્ષિતિજે ધરતી-આકાશના મિલન સમાન ! આશા છે ત્રણે રચનાઓના મિજાજનો
તરંગેતરંગ ભાવકોને માણવો ગમશે…….
૧.
સાંનિધ્ય લઈને
આ જીવનમાં કાઈનું સાંનિધ્ય લઈને,
પોતીકી પરછાંઇ પરનું સાંનિધ્ય લઈને.
ચેતનારૂપે મને કોઇ જગાડે,
રોજ સૂરજ-શાઈનું સાંનિધ્ય લઈને.
ચિત્ત વૃંદાવન સમું આનંદી ઊઠે,
યાદની શરણાઈનું સાંનિધ્ય લઈને.
એ રીતે તારા વગર જીવી જવાશે,
એકલી તનહાઈનું સાંનિધ્ય લઈને.
ખુશ્બૂમય ઘટનાનું નભ થાજે તું કિશોર,
કોઈ ઈચ્છિત જાઈનું સાંનિધ્ય લઈને.
2.
ખોવાઈ જવું છે
આ અખિલાઈમાં ખોવાઈ જવું છે,
અણદીઠી છાંઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
ગામની વાસંતી ઘટનાને સુહાવી,
મ્હોરતી જાઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
છો નગર મેવાડનું વેરાન લાગે,
પણ મીરાંબાઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
મૌનનું એકાંત પાછું ઝલમલે છે,
ખુદની તનહાઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
શબ્દનો સંગાથ પણ કેવો મળ્યો છે !
અહીં ગઝલ-શાઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
૩.
અખિલાઈમાં
આ જીવનમાં કાઈનું સાંનિધ્ય લઈને આ અખિલાઈમાં ખોવાઈ જવું છે,
પોતીકી પરછાંઇનું સાંનિધ્ય લઈને અણદીઠી છાંઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
ચેતનારૂપે મને કોઇ જગાડે, ગામની વાસંતી ઘટનાને સુહાવી
રોજ સૂરજ-શાઈનું સાંનિધ્ય લઈને મ્હોરતી જાઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
ચિત્ત વૃંદાવન સમું આનંદી ઊઠે, છો નગર મેવાડનું વેરાન લાગે
યાદની શરણાઈનું સાંનિધ્ય લઈને પણ મીરાંબાઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
એ રીતે તારા વગર જીવી જવાશે- મૌનનું એકાંત પાછું ઝલમલે છે,
એકલી તનહાઈનું સાંનિધ્ય લઈને ખુદની તનહાઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
ખુશ્બૂમય ઘટનાનું નભ થાજે તું કિશોર, શબ્દનો સંગાથ પણ કેવો મળ્યો છે !
કોઈ ઈચ્છિત જાઈનું સાંનિધ્ય લઈને અહીં ગઝલ-શાઈમાં ખોવાઈ જવું છે.
-ડૉ. કિશોર મોદી
મનમાં બધાનાં આજ અહીં એ સવાલ છે,
કોનો ખયાલ છે, અમને કોનો ખયાલ છે ?
તડકા ને છાંયાની રમત શો એનો તાલ છે,
ઉદાસ મન પળમાં તો પળમાં ખુશહાલ છે !
કોઈ કળી શકતું નથી એથી જ ઝટ દઈ,
મન બહાર કરતા ઝાઝું ભીતર આજકાલ છે !
નહિ તો હું એને આંગળી ચીંધી બતાવી દેત,
પણ શું કરું એ ત્રણ ભુવનમાં બેમિસાલ છે !
રહેવું હતું મારે ઘણુંયે મૌન પણ ‘સુધીર’,
આ શબ્દની જાદુગરી ભારે કમાલ છે !
-સુધીર પટેલ
શક્યતાની ચાલચલગત શું બતાવું બાદશા’ ?
પંખીથી પથ્થર થઈને કામ આવું બાદશા’.
નાગી તલવારોની વચ્ચે કેટલાં વરસો ગયાં ?
રેશમી સંબંધનાં વસ્ત્રો વણાવું બાદશા’.
પારકો પરદેશ છે ને આંતરી બેઠો સમય,
શ્વાસની ખેંચે લગામો તો બચાવું બાદશા’.
હું ભિખારી છું અને તું પણ ગરીબી ભોગવે ,
લાગણીના કેટલા સિક્કા પડાવું બાદશા’ ?
એક દરિયો પગ વગર પણ કેટલું દોડી શકે ?
તખ્ત નીચે પાય મૂકે તો બતાવું બાદશા’.
- ચિનુ મોદી
અજબ મિલાવટ કરી
ચિતારે રંગ પ્યાલીઓ ભરી!
એક લસરકે ઊગી નીકળ્યાં
જંગલ જંગલ ઝાડ ;
ટપકે ટપકે ફૂટી નીકળ્યા
ધરતીપટથી પ્હાડ !
ઘટ્ટ નીલિમા નરી.
ચિતારે રંગ પ્યાલીઓ ભરી….
જરાક ખંખેરી પીંછી ત્યાં
ફૂલને લાગી છાંટ ;
ફૂંક મારતાં ફેલાયા શા
સાગર સાત અફાટ !
જલરંગે જલપરી !
ચિતારે રંગપ્યાલીઓ ભરી….
લૂછતા વાદળ પોતે ઉઘડ્યા
ઈન્દ્રધનુના રંગ ;
રંગરંગમાં લીલા નિજની
નીરખે થઈને દંગ !
ચીતરે ફરી ફરી !
ચિતારે રંગપ્યાલીઓ ભરી….
– જયન્ત પાઠક
આદિથી છે અંધ, ફાનસ માગશે નહિ,
સૂર્ય જેવું સત્ય પણ સ્વીકારશે નહિ.
આગના પ્રકાશનો છે મોહ જેને,
પગતળે અંગારને પણ ભાળશે નહિ.
તેં જ ત્રીજી આંખ તારી બંધ રાખી,
ખોલ, અંધાપો કદીયે આવશે નહિ.
રેત ને દરિયાનો નાતો જાણનારો,
ઝાંઝવાંનાં સોણલાંઓ પાળશે નહિ.
ગાત્ર જેનાં હોય છે હિમનાં બનેલાં,
તાપણાંનાં કાષ્ટ દે, ખુદ તાપશે નહિ.
સાચવે સાચો ધરમ પોતાનું ઉડયન,
દોર ઢીલો દઇ પતંગો કાપશે નહિ.
વાત મેં કાયમ શરાફતની કરી પણ,
‘કીર્તિ’ છે બદનામ દુનિયા માનશે નહિ.
-કીર્તિકાન્ત પુરોહિત
જીવનમાં હોય દિવસ ને રાત
રાત ગુજારી નાખો.
અદબ અલગારી રાખો.
નીરવતા મનમાં, નયનોમાં કરે પિશાચી પ્યાર,
અંધકારનો પાગલ હાથી, ઘસે આર ને પાર :
જરા હુશિયારી રાખો – રાત ગુજારી નાખો.
ભલે કલેજું કૂણું, એના વજ્જર હો નિરધાર
ફાગણમાં ડોલર-કેસૂડાં, મસ્ત ચટાકેદાર :
ચટાકેદારી રાખો – રાત ગુજારી નાખો.
શિલ્પી ચાહે છે પ્રતિમાને, પણ પૂજે હથિયાર
રાત કહે જે સપનાં તેને દિન આપે આકાર
ધરમને ધારી રાખો – રાત ગુજારી નાખો.
વનની વાટે મજલ દિવસના, રણની વાટે રાત,
માલિકનો રસ્તો છે બંદા ! માલિકની જ મિરાત
સફરને જારી રાખો – રાત ગુજારી નાખો.
-વેણીભાઈ પુરોહિત
કોણ કોનાથી વધારે હોય છે ? પ્રશ્નો ન કર.
એક પલ્લું રોજ ભારે હોય છે ? પ્રશ્નો ન કર.
પગ તળેનું પાટિયું પળ પળ સરકતું જાય છે,
કે સલામત જીવ ક્યારે હોય છે ? પ્રશ્નો ન કર.
સહેજ ઉકલે ત્યાં ફરી પાછું બધું ગૂંચવાય છે,
આ રમત કોના ઈશારે હોય છે ? પ્રશ્નો ન કર.
રાત આખી સાદડી વણવામાં વીતી જાય પણ-
તાર છુટ્ટા કાં સવારે હોય છે ? પ્રશ્નો ન કર.
તું ઝડપથી આપ કોઈ શાપ તેથી ઓગળું,
માગવાનું કેમ મારે હોય છે ? પ્રશ્નો ન કર.
-હર્ષદ ત્રિવેદી
કોઈ ગહન છે મર્મ એના સંવિધાનમાં,
રાખે જમીન પર ને રહે આસમાનમાં
ખોવાઈ જાતું મન તો ઘડી અહીં ઘડીક ત્યાં,
ટહુકાની ઓથ લઈને સરે પાનપાનમાં.
ખંડેર થઈ ગયું છે ભલે તું ગયા પછી,
દીવા કદી ઝળહળે છે એ મકાનમાં.
મહેકી રહ્યા છે મુક્ત-મને મોગરાની જેમ,
ગૂંથી લીધા જે શબ્દ તમારા બયાનમાં.
શ્રધ્ધા મળી છે જેને ભીતરના અવાજની,
એને શું હોય ભેદ ગીતા કે કુરાનમાં.
આ પાળિયાને કોઈ પૂછે એની વેદના,
કંઈ કેટલી વ્યથાઓ ઢબૂરી છે મ્યાનમાં !
ટહુકા, ઝરણ, સુગંધ, ફૂલો ’ને પતંગિયા
લઈ લો બધું મફત છે ભગતની દુકાનમાં.
શીતળ આ ચાંદની ને સરોવર ડૂબ્યું નગર,
ચલ, મારીએ લટાર ઘડી ચંદ્રયાનમાં.
-આશ્લેષ ત્રિવેદી
દિલની સરળ વહેતી જાતી વાત તે ગઝલ,
સમજણની પડતી જાતી વિધવિધ ભાત તે ગઝલ.
પોતીકી છાંઇની છબી પાછળ મળે સદા,
તડકાના ઝળહળાટ પાઠો સાત તે ગઝલ.
બીના વ્યથાની, પ્રેમની અથવા કશીય હોય,
છે શબ્દની ખુમારીની ખેરાત તે ગઝલ.
આ શે’ર જાણે એક માણસની છે હાજરી,
આ જીવન સરીખી ભવ્ય છે મ્હોલાત તે ગઝલ.
સપનાની ચાંદની સમી આનંદદાયી છે,
મ્હેફિલની અવનવી સુહાતી રાત તે ગઝલ.
-ડૉ. કિશોર મોદી
