મારી હથેળીના દરિયામાં

First published on Nov 12, 2008.. હથેળીના દરિયામાં
મારી હથેળીના દરિયામાં મેં તો

તરતું મૂકેલ તારું નામ…

શ્વાસોમાં ભરવાનો ગુલમ્હોરી રંગ

હવે વેદનામાં ભળતો આરામ…


હથેળીના દરિયાને દર્પણ માનીને

તારા ચહેરાને શોધવા હું નીકળ્યો

આંગળીથી ચીતરેલા અક્ષરને લાગ્યું કે

રોમ રોમ તારામાં પીગળ્યો….

દરિયો હથેળીનો ઘૂઘવે એવો કે જાણે

લહેરોનો રેતમાં મૂકામ, તરતું મૂકેલ તારું નામ….


મનગમતાં નામને ઉંમર ના હોય

એ તો ગમે ત્યારે હાથ પર લખાય

મોસમને જોઈને ફૂલ ના ખીલે એના

ખીલવાથી મોસમ બદલાય…

અંદરથી બદલાતી મોસમના સમ

તારા હાથમાં છે મારી લગામ, તરતું મૂકેલ તારું નામ…

                                       – અંકિત ત્રિવેદી

ઝળહળ થયાં !

First published on Jan 04, 2009 ઝળહળ થયાં
તારા સ્મરણના તેજથી ઝળહળ થયાં,

ને આંસુ, આપોઆપ ગંગાજળ થયાં !

થઈ ખાતરી હોવાપણાની હર પળે,

સપનાં, ઉઘડતા દ્વારની સાંકળ થયાં !


ખૂલી ગયાં અસ્તિત્વનાં બંધન બધાં,

ઈચ્છા વિષે, મંતવ્ય ખુદ આગળ થયાં !

ઉત્તર બની ગઈ પ્રશ્નની પ્રશ્નાર્થતા,

ને એ પછી, હર પ્રશ્ન વીતીપળ થયાં !


ફૂટ્યા ટચાકા હેતના દસ આંગળે,

ઉભરાઈને ઓવારણાં ખળખળ થયાં !

બેઠાં થયાં એકાંત, લીલાછમ થઈ,

મૃગજળ ગણાતાં પર્વ, વહેતાં જળ થયાં !


ને આમ, અફવા વાસ્તવિકતા થઈ, પછી

સંશય હતા, એ સામટાં શ્રીફળ થયાં !

                           — ડૉ. મહેશ રાવલ

ઠોકરની સાથે…..

First published on Jan 02, 2009 ઠોકર
ઠોકરની સાથે નામ તુજ લેવાય છે ઈશ્વર
,

કેવો તું અકસ્માતથી સર્જાય છે ઈશ્વર.

હેઠા મૂકાશે હાથ ને ભેગા થશે પછી જ,

કોશિશ જ્યાં પતે ત્યાં જ શરૂ થાય છે ઈશ્વર.


રહેવાને આવ્યો જ્યારથી હું એના ઘર નજીક
,

રસ્તામાં ઘણી વાર મળી જાય છે ઈશ્વર.

દૂર પેલી વસતીમાં ભૂખ્યાં છે ભૂલકાં,

લાગે છે તને દૂરના ચશ્માં ય છે ઈશ્વર.


કે’છે તું પેલા મંદિરે છે હાજરાહજૂર
,

તું પણ શું ચકાચૌંધથી અંજાય છે ઈશ્વર.

થોડા જગતનાં આંસુઓ થોડા મરીઝના શેર,

લાવ્યો છું જૂદી પ્રાર્થના સંભળાય છે ઈશ્વર ?


એનામાં હું ય માનતો થઈ જાઉં છું ત્યારે
,

મારામાં જ્યારે માનતો થઈ જાય છે ઈશ્વર.

                              – સૌમ્ય જોશી

વૈવિધ્ય હોવું જોઈએ

First published on Jan 01, 2009  હોવું જોઈએ
આ સમૂહમાં કૈંક તો વૈવિધ્ય હોવું જોઈએ
,

માત્ર કિસ્સા નહિ કથામાં તથ્ય હોવું જોઈએ.

અંત ને આરંભ તો હંમેશ હોવાના અહીં,

ધ્યાન ખેંચે તેવું તેમાં મધ્ય હોવું જોઈએ.


નાટ્ય
, સંવાદો, કથાનકકેટલું કૈં છે છતાં,

એમ લાગે છે કે થોડુંક પદ્ય હોવું જોઈએ.

લીમડાનાં પાન કડવા ડાળ કડવી કેમ છે ?

મૂળમાં એના હળાહળ સત્ય હોવું જોઈએ.


ચાંદ
, તારા, સૂર્ય ને આકાશગંગાઓ બધી,

વિશ્વ વર્તુળની પરે કૈં ભવ્ય હોવું જોઈએ.

                                – કવિ રાવલ

કલા, કૃતિ, કૌશલમાં વૈવિધ્ય જીવનને એક અનેરો આનંદ આપે છે

સામાન્ય રીતે કથા-વાર્તામાં શ્રદ્ધા-અશ્રદ્ધાના કિસ્સાઓ જ જોવા મળે

છે, કથામાં તથ્ય હોય તો તે સ્વ-અધ્યયન માટે સ્વાધ્યાય બની રહે.

પદ્ય તો જીવનમાં સંગીત ભરે છે, દરેક નાટ્ય, સંવાદ કે કથામાં થોડું

પદ્ય હોવું જોઈએ તો જ તે ગેય અને લોકભોગ્ય બને

અહીં આપણી સાહિત્ય-સૃષ્ટિના વ્યાસ, વાલ્મિકી, કાલિદાસ ને ટાગોર

યાદ આવે છે. સત્ય કડવું હોય પણ જીવનમાં જે સત્યને અનુસરે છે

તે મહાત્મા છે. છેલ્લે કવિ કહે છે આ વિશ્વ-વર્તુળની પરે કોઈ ભવ્ય

તત્વ છે જેણે આ સૃષ્ટિ બનાવી.             

પ્રકૃતિપ્રેમી, સાહસિક ને વ્યવસાયે ટ્રાવેલ-કન્સલ્ટન્ટ એવા આ

કવયિત્રી કુ. કવિ રાવલે ખૂબ પ્રવાસ ખેડ્યો છે અને કુદરત સાથે

એકાત્મતા સાધી છે અને જન-જીવનનો બહોળો અનુભવ મેળવ્યો છે.

તેમની ગઝલોમાં જોવા મળતું વિષયવૈવિધ્ય અને વિચારોની કલાત્મક

રજુઆત આ વાતની ખાત્રી આપે છે. સુંદર છંદ, લય, કાફિયાને કારણે

પ્રસ્તુત રચના એક વારંવાર માણવા લાયક ગઝલ બની છે.

પર્યાય કોણ છે?

આ ઓમ નમઃ શિવાયનો પર્યાય કોણ છે?
મારા શરીરમાં આ લગાતાર કોણ છે?
પથરાયું છે આ સાંજમાં કોની જટાનું તેજ ?
આકાશમાં ઝબોળતો અવતાર કોણ છે ?

કોની ત્વચાની ભસ્મ ઊડે છે આ હોમમાં ?
અંજળને ગટગટાવીને પીનાર કોણ છે ?
ધ્યાનસ્થ થઇ ગયો છે હવે કોનો અંધકાર ?
તો રંગ રૂપ સ્પર્શ અહંકાર કોણ છે ?

આ કોણ ગુમ થયું છે ગુફાના પ્રકાશમાં ?
આલેક થઇ ગયેલો ચમત્કાર કોણ છે ?
લલિત ત્રિવેદી

सुहाना सफ़र और ये मौसम हंसीं… 1958

https://gaana.com/song/suhana-safar-aur-yeh-mausam
सुहाना सफ़र और ये मौसम हंसीं
हमें डर है हम खो न जाएं कहीं, सुहाना सफ़र …

ये कौन हँसता है फूलों में छूप कर
बहार बेचैन है किसकी धुन पर
कहीं गुमगुम, कहीं रुमझुम, के जैसे नाचे ज़मीं, सुहाना सफ़र …

ये गोरी नदियों का चलना उछलकर
के जैसे अल्हड़ चले पी से मिलकर
प्यारे प्यारे ये नज़ारे निखरे हैं हर कहीं, सुहाना सफ़र …

वो आसमाँ झुक रहा है ज़मीं पर
ये मिलन हमने देखा यहीं पर
मेरी दुनिया, मेरे सपने, मिलेंगे शायद यहीं
सुहाना सफ़र …
—  Shailendra 
Madhumati, Salil Chaudhary, Mukesh

છંદ – ૨૯ ગાગાગાગા ગાગાગાગા

First published on Jun 11, 2018
છંદ – ૨૯
ખંડિત છંદ – ગાગાગાગા ગાગાગાગા
આ છંદ ખંડિત ગણ ગાગા ના આવર્તનોથી બને છે. જેમ કે…

ઝળહળ વિચરે છે મહેલોમાં,
ખંડેર નિભાવે અંધારું.

દિવસે થાકી કોલાહલથી,
નીરવતા તાગે અંધારું.

મારે લેવું સર આંખો પર,
એક તું જો આપે અંધારું. – પ્રવીણ શાહ

કાવ્ય-કવિતા લખવા બેઠા,
દિલને હળવું કરવા બેઠા.

હાર-જીતને સરખી માની,
છેલ્લી બાજી રમવા બેઠા. – પ્રવીણ શાહ

અન્ય ઉદા.

મેં દિલ હું એક અરમાન ભરા
તું આકે મુજે પહચાન જરા.

0